Đường mòn Hồ Chí Minh từng là tuyến vận tải chiến lược, góp phần làm nên thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ. Sau ngày đất nước thống nhất, khát vọng về một con đường xuyên Việt nối dài từ dấu chân Trường Sơn năm xưa vẫn chưa dừng lại. Đường Hồ Chí Minh ra đời với vai trò là một công trình giao thông trọng điểm quốc gia, nối liền chiều dài đất nước từ Pác Bó đến Đất Mũi và lưu giữ tuyến huyết mạch vận tải cùng những di tích lịch sử. Với người phượt xe máy, mỗi chuyến đi trên cung đường này vừa là hành trình khám phá thiên nhiên, vừa là dịp chạm đến ký ức của dân tộc.
Cung đường phượt Đường Mòn Hồ Chí Minh ở đâu?
Đường mòn Hồ Chí Minh là một tên gọi khác của đường Trường Sơn – tuyến vận tải chiến lược trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Khi kháng chiến thắng lợi, những cung đường từng thấm máu xương chỉ hiện rõ trong trí nhớ giờ đây được nối dài trên bản đồ hình chữ S. Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên, vị Tư lệnh huyền thoại của Bộ đội Trường Sơn, khi đã nghỉ hưu vẫn được tin tưởng giao vai trò Đặc phái viên của Chính phủ, trực tiếp tham gia chỉ đạo xây dựng đường Hồ Chí Minh.
Từ một tuyến vận tải quân sự tuyệt mật, không được vẽ chính xác trên bản đồ, đường Trường Sơn hôm nay đã hoà vào nhịp phát triển của kỷ nguyên vươn mình, trở thành một trong những mạch giao thông, kinh tế quan trọng bậc nhất Việt Nam. Sau hơn hai thập kỷ thi công, tuyến đường Hồ Chí Minh dài 3.183km, nối Pác Bó (Cao Bằng) với Đất Mũi (Cà Mau), đi qua 28 tỉnh thành, đang dần tiến đến ngày hoàn công – thông toàn tuyến. Những cung đường mang đậm dấu ấn của đường mòn Hồ Chí Minh trong lịch sử luôn có sức hút riêng với dân phượt – nơi cảnh quan hùng vĩ song hành cùng những chứng tích một thời:
- Đoạn Bắc Trung Bộ qua Nghệ An – Hà Tĩnh – Thanh Hóa, nơi khởi phát của cả tuyến giao vận huyền thoại.
- Đường Hồ Chí Minh nhánh Tây qua Quảng Trị (Quảng Bình cũ), với các đỉnh đèo quanh năm mây phủ.
- Đường Hồ Chí Minh nhánh Đông xuyên Tây Nguyên, với những đồi cà phê đất đỏ.
Các điểm dừng chân hấp dẫn trên Đường mòn Hồ Chí Minh
Trên hành trình khám phá Đường mòn Hồ Chí Minh, mỗi cung đường lại mở ra những dấu tích lịch sử, cảnh quan và không gian văn hóa riêng. Du khách có thể lần theo những địa danh từng gắn với tuyến vận tải chiến lược, đồng thời trải nghiệm vẻ đẹp núi rừng và nhịp sống bản địa hôm nay.
Các điểm dừng chân khi phượt đường Hồ Chí Minh qua Bắc Trung Bộ
Đường Hồ Chí Minh qua Bắc Trung Bộ dài khoảng 260km, nối Km 0 tại Tân Kỳ (Nghệ An) qua Truông Bồn, Ngã ba Đồng Lộc, Hương Đô, Đèo Đá Đẽo đến Khe Gát (Quảng Bình cũ).
Km 0 Đường Hồ Chí Minh – nơi mở tuyến cơ giới chiến lược: Dưới chân núi Dong, bên sông Con, ngày 9/9/1964, Trung đoàn 98 Công binh bổ nhát cuốc đầu tiên, mở tuyến cơ giới nối hậu phương miền Bắc với chiến trường miền Nam. Khu di tích ngày nay còn cột mốc gốc, nhà truyền thống và tượng đài “Hậu phương hướng về tiền tuyến”.
Tượng đài liệt sĩ Truông Bồn: Từ Km 0 đi khoảng 35km, du khách đến Truông Bồn, một trọng điểm giao thông từng hứng hơn 18.936 quả bom các loại. Sáng 31/10/1968, 13 chiến sĩ thanh niên xung phong Đại đội 317 hy sinh khi đang làm nhiệm vụ thông đường. Khu di tích hiện có khu mộ chung, bia ghi danh và tượng đài tưởng niệm các liệt sĩ.
Ngã ba Đồng Lộc – yết hầu giao thông Hà Tĩnh: Cách Truông Bồn khoảng 70km, Ngã ba Đồng Lộc từng là cửa ngõ chiến lược trên đường 15A. Ngày 24/7/1968, 10 nữ thanh niên xung phong Tiểu đội 4, Đại đội 552 hy sinh khi san lấp hố bom. Di tích hiện có khu mộ 10 nữ liệt sĩ, nhà bia tưởng niệm và bảo tàng lưu giữ nhiều tư liệu, hiện vật.
Di tích Bộ Tư lệnh Đoàn 559 – Chỉ huy Sở Tiền phương Hương Đô: Từ Đồng Lộc đi khoảng 45km, du khách đến nơi từng đặt Chỉ huy Sở Tiền phương Tổng cục Hậu cần kiêm Bộ Tư lệnh Đoàn 559 từ tháng 6/1966. Đây là một đầu não chỉ huy tuyến vận tải chiến lược, đồng thời là nơi diễn ra Hội nghị Hương Đô năm 1967. Khu di tích hiện bảo tồn nhà ở, hầm chữ A, bàn thờ Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên cùng nhiều hình ảnh, tư liệu và kỷ vật về Bộ đội Trường Sơn.
Làng Tân Hóa – Làng Du lịch tốt nhất thế giới: Từ Hương Đô đi khoảng 80km, du khách qua cầu Ka Tang sau khoảng 33km. Cây cầu bê tông cốt thép đầu tiên trên tuyến 15A được xây dựng từ năm 1964 và từng là trọng điểm bị không quân Mỹ đánh phá. Tiếp tục qua những triền núi và rừng xanh, du khách đến làng Tân Hóa, nơi có thể lưu trú tại nhà dân hoặc Tú Làn Lodge, thưởng thức bữa tối cùng người Nguồn và tìm hiểu đời sống, văn hóa bản địa.
Đèo Đá Đẽo – sân bay dã chiến Khe Gát: Từ Tân Hóa đi khoảng 48km, cung đường đưa du khách qua đèo Đá Đẽo và cầu Khe Rinh trước khi đến Khe Gát. Đây là điểm kết thúc của đường Hồ Chí Minh qua Bắc Trung Bộ và mở đầu cho cung đường Hồ Chí Minh nhánh Tây.
Các địa điểm dừng chân khi phượt đường Hồ Chí Minh nhánh Tây
Đường Hồ Chí Minh nhánh Tây dài 500km, nối từ Khe Gát (Quảng Trị, Quảng Bình cũ) qua đèo U Bò, Khe Sanh, Đakrông, A Lưới đến Thạnh Mỹ (Đà Nẵng, Quảng Nam cũ). Từ Vườn Quốc Gia Phong Nha – Kẻ Bàng, cung đường đèo uốn lượn qua núi rừng, mây phủ đỉnh non, đưa du khách tiếp cận nhiều không gian cùng ký ức lịch sử.
Sân bay Khe Gát: Tại ngã ba Khe Gát (xã Phong Nha), Đường Hồ Chí Minh tách thành nhánh Đông và nhánh Tây, cũng là điểm xuất phát hành trình phượt từ Phong Nha. Cuối năm 1968, bộ đội công binh và dân công hỏa tuyến bí mật xây dựng đường băng dài khoảng 2km giữa rừng. Từ đây, ngày 19/4/1972, hai chiếc MiG-17 Việt Nam cất cánh đánh trúng hai tàu chiến Mỹ USS Higbee và USS Oklahoma City.
Đường 20 Quyết Thắng: Cách sân bay Khe Gát khoảng 21km, Đường 20 Quyết Thắng từng là trục ngang huyền thoại nơi chiến sĩ Trường Sơn xẻ núi bạt đồi bằng dụng cụ thô sơ, nối tuyến vận tải vào mạng lưới Trường Sơn Tây. Ngày nay, cung đường đưa du khách đến với những dấu ấn lịch sử:
- Ngầm Trạ Ang: trọng điểm bị ném bom ác liệt nhất tuyến, nơi chiến sĩ thông tuyến ngày đêm dưới bom đạn, để lại những tấm gương anh dũng và “huyền thoại xăng và máu”.
- Hang Tám Cô: nơi tám thanh niên xung phong trú bom ngày 14/11/1972 và mãi mãi không trở ra.
- Hang Y Tá: tri ân nữ y tá Nguyễn Thị Sặng cùng đồng đội chiến đấu giữa tọa độ lửa.
- Hang Chỉ Huy: từng là tổng kho NH, căn cứ hậu cần chiến lược, nay là điểm du lịch lịch sử tái hiện bối cảnh mở đường Trường Sơn với trải nghiệm VR 9D.
Bia di tích chiến thắng Làng Ho: Từ cầu Trạ Ang, vượt đèo U Bò thêm khoảng 123km, du khách đến Làng Ho. Bản làng người Vân Kiều giữa núi rừng Trường Sơn từng là sở chỉ huy tiền phương của Đoàn 559, điểm xuất phát các tuyến gùi thồ chi viện đầu tiên từ tháng 10/1959. Về sau, nơi đây tiếp tục giữ vai trò tập kết và trung chuyển hàng hóa trên tuyến Trường Sơn.
Sân bay Tà Cơn: Di chuyển tiếp khoảng 90km, du khách đến Sân bay Tà Cơn, nơi từng là cụm cứ điểm quân sự chiến lược và mắt xích quan trọng trong chiến dịch Khe Sanh năm 1968. Ngày nay, khu di tích lưu giữ đường băng, hiện vật máy bay, xe tăng, nhiều dấu tích quân sự và bảo tàng chiến thắng Khe Sanh. Trên đường phượt Hồ Chí Minh nhánh Tây đến Khe Sanh, du khách có thể dừng chân tại Thác Tà Puồng, Thác Chênh Vênh và Rừng Phong Hương để ngắm cảnh, vui chơi hoặc tắm suối.
Đồi Thịt Băm: Từ sân bay Tà Cơn di chuyển thêm 106km sẽ đến ngã ba Đường QL15 – đường A Biah, rẽ phải và đi thêm 8km nữa sẽ đến Đồi Thịt Băm (đồi A Biah hay cao điểm 937). Trong chiến dịch Apache Snow, từ ngày 10 đến 20/5/1969, bộ đội ta đẩy lùi nhiều đợt tấn công, khiến đối phương trả giá đắt cho một cao điểm rồi sớm rút bỏ. Cao điểm này được báo chí Mỹ gọi là “Hamburger Hill” hay “Đồi Thịt Băm”.
Từ Đồi Thịt Băm xuôi về Thạnh Mỹ, du khách có thể ghé A Roàng (A Lưới) – nơi người Tà Ôi giữ nghề dệt Dèng, Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ 2016, trải nghiệm homestay và suối khoáng nóng. Đến với trung tâm văn hoá huyện Đông Giang, vùng đất lâu đời của người Cơ Tu, du khách có thể thăm nhà Gươl, xem dệt thổ cẩm và điệu múa tung tung da dá – nét văn hóa bản địa vẫn được gìn giữ giữa miền biên viễn Trường Sơn.
Các điểm tham quan trên đường Đường Trường Sơn Đông
Đường Trường Sơn Đông dài gần 700km, nối Thạnh Mỹ (Quảng Nam cũ) qua Khâm Đức, Ngã ba Đông Dương, Đăk Tô – Tân Cảnh, Kon Tum, Buôn Đôn đến Lâm Đồng.
Sân bay Khâm Đức – dấu ấn trận Khâm Đức – Ngok Tavak: Từ Thạnh Mỹ đi khoảng 65km, du khách đến thung lũng Khâm Đức, nơi Mỹ xây sân bay án ngữ đường 14 và hành lang Hồ Chí Minh từ năm 1960. Đêm 4 rạng 5/8/1970, 17 chiến sĩ đặc công Tiểu đoàn 404 tập kích, đánh sập đường băng, vô hiệu hoá căn cứ.
Ngã ba Đông Dương: Từ Khâm Đức đi tiếp khoảng 130km qua đèo Lò Xo giữa rừng Đắk Glei, đến cột mốc biên giới ba nước Việt Nam, Lào, Campuchia – nơi dân gian gọi “một con gà gáy cả ba nước cùng nghe”. Đây từng là mắt xích vận tải Trường Sơn chi viện ba chiến trường, nay là biểu tượng đoàn kết, nơi du khách check-in ở độ cao 1.086m.
Di tích Chiến thắng Đăk Tô – Tân Cảnh: Từ Ngã ba Đông Dương đi khoảng 37km, du khách đến cứ điểm từng là “vành đai thép” Bắc Tây Nguyên. Qua các chiến dịch Đăk Tô I (1967), II (1969), đỉnh điểm 24/4/1972 Quân Giải Phóng làm chủ căn cứ E42 – Tân Cảnh. Di tích quốc gia đặc biệt nay còn tượng đài chiến thắng, sân bay Phượng Hoàng, xe tăng, pháo trưng bày.
Nhà rông Kon Klor: Từ Đăk Tô – Tân Cảnh đi khoảng 49km, du khách đến làng Kon Klor bên sông Đăk Bla. Công trình gỗ, tre, nứa mái cao vút, biểu tượng văn hoá Ba Na – nơi họp làng, tổ chức lễ hội cồng chiêng, điểm dừng khám phá văn hoá Tây Nguyên.
Trung tâm Du lịch Cầu treo Buôn Đôn: Từ Kon Klor đi tiếp khoảng 212km, du khách đến xã Krông Na – vùng đất gắn với Y Thu Knul (1827-1938), người khai phá Buôn Đôn và thuần dưỡng khoảng 500 voi rừng. Du khách qua cầu treo tre nứa bắc qua sông Sêrêpốk, thăm nhà sàn cổ, khu mộ vua săn voi, cho voi ăn, tắm, chụp ảnh cùng đàn voi và thưởng thức ẩm thực bản địa.
Bảo tàng Đắk Lắk: Từ Buôn Đôn đi khoảng 208km xuyên rừng khộp, đồi cà phê và Hồ Lắk, du khách đến TP. Buôn Ma Thuột. Công trình mang dáng nhà dài Ê Đê, trưng bày lịch sử, văn hoá và đời sống các dân tộc Tây Nguyên qua hàng nghìn hiện vật.
Từ Buôn Đôn, cung đường qua rừng khộp, đồng cỏ và đất đỏ bazan, hướng về cao nguyên Đà Lạt. Du khách có thể ghé Núi Đá Voi Mẹ – khối granite nguyên khối lớn nhất Việt Nam – trước khi đến Cầu Suối Vàng dưới chân Lang Biang, cách Đà Lạt 20km, khép lại hành trình Trường Sơn Đông.
Chuẩn bị hành trang trước khi phượt đường mòn Hồ Chí Minh
Đường mòn Hồ Chí Minh là hành trình dài qua nhiều cung đèo, rừng núi và những vùng đất vẫn giữ nhịp sống bình dị của Trường Sơn. Để tận hưởng trọn vẹn hành trình, từ những khúc cua ôm núi đến các điểm dừng chân giàu giá trị lịch sử, du khách nên chuẩn bị kỹ lưỡng trước ngày khởi hành. Sự chủ động về phương tiện, trang bị và vật dụng cá nhân sẽ giúp chuyến đi an toàn, thuận lợi hơn.
Một chiếc xe phù hợp và được kiểm tra kỹ là yếu tố quan trọng khi phượt bằng xe máy. Trước khi xuất phát, nên bảo dưỡng và kiểm tra lốp, phanh, nhông sên dĩa, dầu máy và hệ thống chiếu sáng. Xe số, xe tay côn hoặc các dòng xe touring có khả năng vận hành tốt trên địa hình đèo dốc sẽ phù hợp hơn với hành trình dài qua Trường Sơn.
Trang bị cá nhân cũng cần được ưu tiên, đặc biệt là mũ bảo hiểm đạt chuẩn, găng tay, giáp bảo hộ, giày cổ cao, áo mưa bộ và đầy đủ giấy tờ xe, bằng lái, bảo hiểm. Một số chặng xuyên rừng, qua đèo hoặc khu vực thưa dân có ít nhà nghỉ và dịch vụ sửa chữa, vì vậy nên mang theo bộ vá xe, bơm mini, dụng cụ sửa chữa cơ bản và lượng xăng dự phòng phù hợp. Nước uống, đồ ăn nhẹ, thuốc men thiết yếu và vật dụng cá nhân nên được sắp xếp gọn gàng, vừa đủ dùng để hạn chế hành lý cồng kềnh và giúp xe dễ kiểm soát trên những cung đường đèo núi.
Lưu ý an toàn khi phượt đường mòn Hồ Chí Minh
Thời điểm thuận lợi để phượt đường mòn Hồ Chí Minh là mùa khô, khoảng tháng 3-8, khi thời tiết ổn định và cảnh quan Trường Sơn rõ nét hơn. Nhánh Tây nổi bật với biển mây trên các đỉnh núi, những dòng suối trong xanh và thảm thực vật xanh mát. Trong khi cung đường qua Tây Nguyên mở ra những đồi cà phê, đồi chè, hoa rừng và sắc đỏ đặc trưng của đất bazan.
Khi qua các cung đèo, kỹ thuật “lên số nào, xuống số đó” giúp xe giữ tốc độ ổn định. Không nên bóp côn thả trôi hoặc rà phanh liên tục khi đổ đèo vì có thể làm nóng, mất tác dụng phanh. Khi vượt qua những cung đường có tầm nhìn hạn chế, du khách cần giảm tốc độ, bật đèn tín hiệu, đi đúng phần đường và tuyệt đối không vượt tại các khúc cua. Một số đoạn trên đường Hồ Chí Minh Nhánh Tây có thể mất sóng, vì vậy nên tải bản đồ ngoại tuyến trước chuyến đi và chủ động hỏi thông tin tại các trạm kiểm lâm, đồn biên phòng khi cần.