“Đường ra trận mùa này đẹp lắm. Trường Sơn Đông nắng, Tây mưa…”. Câu hát ấy không chỉ mô tả một con đường, mà là lời kể giản dị về một tuyến chi viện chiến lược đã đi vào huyền thoại – Đường mòn Hồ Chí Minh. Trên con đường ấy, hình ảnh những người lính – những người mang tên Bộ đội Trường Sơn – mãi mãi là biểu tượng bất diệt của ý chí, lòng dũng cảm và sự hy sinh.
Bộ đội Trường Sơn là ai?
Ngày 19 tháng 5 năm 1959, Bộ Quốc phòng ra quyết định thành lập Đoàn 559 – đơn vị đặc trách mở đường và vận tải quân sự từ Bắc vào Nam qua dãy Trường Sơn. Cái tên “Bộ đội Trường Sơn” từ đó ra đời.
Họ không chỉ là lính chiến đấu. Họ là công binh phá núi mở đường, là lái xe xuyên rừng, là lực lượng phòng không bắn trả máy bay, là y tá, cơ khí, thông tin liên lạc. Đoàn quân ấy gồm đủ mọi miền đất nước, có người vừa qua tuổi 18, có người đã là cha, là mẹ. Họ cùng mang trên vai sứ mệnh: giữ cho mạch máu hậu phương – tiền tuyến luôn thông suốt.
Những người lính đi dưới bom, sống trong hang, ngủ cùng võng rừng
Trên tuyến Đường 20 Quyết Thắng, một nhánh huyết mạch của Đường mòn Hồ Chí Minh, mỗi bước chân bộ đội Trường Sơn là một bước qua địa ngục.
Ban ngày họ làm đường, ban đêm hành quân vận tải. Bom rơi, đạn nổ, nhưng người lính vẫn giữ vững nhịp sống. Hang Chỉ Huy (Hang NH) là nơi họ ngủ, họ tiếp nhận hàng, họ sửa xe, họ mổ cấp cứu đồng đội bị thương.
Có những đêm, chiếc võng mắc giữa tầng hang đá lặng im không tiếng động. Nhưng trong bóng tối ấy, là hàng tấn vũ khí đã chuẩn bị sẵn sàng, là người lính đang cầm bản đồ phân tuyến, sẵn sàng cho mệnh lệnh xuất phát bất cứ lúc nào.
Người lính – người thợ – người sáng tạo
Cuộc chiến nơi Trường Sơn không chỉ là thử thách về thể chất mà là một trường thi tài sáng tạo quân sự.
Lái xe Trường Sơn nghĩ ra cách gắn đèn gầm (đèn rùa) để chạy ban đêm mà không bị phát hiện. Lực lượng công binh xây đường kín có mái che bằng lá rừng, làm đường vòng, đường nghi binh để đánh lừa trinh sát Mỹ. Phòng không bố trí lưới lửa dày đặc để bảo vệ đội hình vận tải.
Có người lính bám vô lăng cả 12 tiếng liên tục, vượt hơn 300 quả bom chỉ trong 20km. Có cô y tá tuổi 20, vừa cứu thương, vừa mang vũ khí tiếp tế, và hy sinh ngay bên hầm tránh bom sau một loạt pháo kích.
“Sống bám đường, chết kiên cường” – Biểu tượng của một thế hệ vàng son
Trong hơn một thập kỷ chiến đấu, bộ đội Trường Sơn đã vận chuyển hàng triệu tấn hàng hóa, vũ khí, xăng dầu vào miền Nam. Nhưng cái giá phải trả là máu, là sinh mạng. Chỉ riêng tuyến Đường 20, ước tính 4.000 – 5.000 chiến sĩ đã hy sinh, hàng ngàn người để lại một phần thân thể giữa đại ngàn.
Từng địa danh như Dốc Ba Thang, Trạ Ang, Ngầm Ta Lê, Hang 8 Cô là những nốt nhạc trầm buồn trong bản hùng ca ấy. Nhưng cũng chính những nơi ấy, người Việt Nam hôm nay đến để tri ân – để hiểu rằng, hòa bình không bao giờ là điều tự nhiên.
Ngày trở về – và hành trình kể lại lịch sử cho thế hệ mai sauGiờ đây, khi bạn đặt chân đến Khu du lịch lịch sử Đường 20 Quyết Thắng, bạn sẽ thấy những con đường cũ, nhưng không còn máu lửa. Bạn sẽ đi trong rừng Phong Nha xanh mát, thăm lại Hang Chỉ Huy, nhìn thấy những khẩu pháo, võng rừng, mô hình kho chứa vũ khí, và nghe những câu chuyện bằng cả trái tim từ hướng dẫn viên – nhiều người trong số đó chính là cựu chiến binh Trường Sơn.