Nằm trên Đường 20 Quyết Thắng – “mạch máu” giao thông chịu mật độ bom đạn tàn khốc nhất dải Trường Sơn, tầng 1 Hang Chỉ Huy (thuộc Binh trạm 14) được chọn làm trạm phẫu thuật và sơ cứu dã chiến tiền phương trọng yếu. Tận dụng vách đá kiên cố ẩn dưới tán rừng già gần các trọng điểm, đây là nơi tiếp nhận khẩn cấp thương bệnh binh từ tuyến lửa đưa về. Ẩn sâu trong lòng núi, dưới ánh đèn măng-sông tù mù và tiếng bom dội rung chuyển vách đá, lực lượng quân y phải làm việc 24/24 giờ để cấp cứu, phẫu thuật và phân loại thương binh trước khi chuyển họ lên tuyến trên.
Giữa lằn ranh sinh tử, tinh thần đồng đội ngời sáng hơn bao giờ hết. Năm 1967, trong trận mưa bom tàn khốc trên Đường 20, chiến sĩ Đoàn Đức Cảnh bị bom cắt nát một chân và xuyên thủng bụng. Khi tổ y tế chuẩn bị tiêm giảm đau, nhận thấy lượng thuốc dã chiến có hạn và đồng đội xung quanh cũng đang bị thương, anh đã gạt liều thuốc ra và dứt khoát: “Thôi, để thuốc tiêm cho anh em khác!” rồi lặng lẽ trút hơi thở cuối cùng. Lời trăng trối ấy đã trở thành biểu tượng bất tử cho sự hy sinh nhường sự sống cho nhau.
Để “chia lửa” khi lượng thương binh ngày một đông, trạm sơ cứu vệ tinh Hang Y Tá (dốc Ba Thang) cách đây khoảng 6 km được thành lập. Tại đây, những nữ y tá tuổi đôi mươi như chị Nguyễn Thị Sặng đã thức trắng nhiều đêm bên giường bệnh dã chiến, cho đến khi anh dũng ngã xuống sau một trận oanh tạc tàn khốc năm 1972, gửi lại thanh xuân nơi lòng hang đá.
Trạm phẫu trong lòng hang không chỉ khắc ghi thương đau, mà còn là lời khẳng định: “Trước khi là một tuyến đường vận tải, Trường Sơn là nơi con người phải chiến đấu và hy sinh để giữ lấy sự sống.”