Đã hơn một thập kỷ kể từ ngày Đại tướng Võ Nguyên Giáp về an nghỉ tại Vũng Chùa – Đảo Yến, xã Phú Trạch, tỉnh Quảng Trị (Quảng Bình cũ), cách sân bay Đồng Hới khoảng 60km. Mộ Đại Tướng đã trở thành điểm đến tâm linh và lịch sử thu hút đông đảo người dân từ khắp mọi miền đất nước. Hơn 2,8 triệu lượt người đã lặng lẽ đứng chờ dưới con đường rợp bóng thông, dâng một nén hương và dành những phút giây tĩnh lặng trước biển trời bao la để tưởng nhớ vị Đại tướng của nhân dân.
Là nơi an nghỉ của một vị anh hùng dân tộc, khu lăng mộ luôn được gìn giữ trong không gian trang nghiêm với những quy định và nghi thức viếng thăm riêng. Do đó, để chuyến đi diễn ra thuận lợi, trang trọng và trọn vẹn, du khách nên tìm hiểu trước một số thông tin về cách di chuyển, thời gian, quy trình dâng hương cũng như những lưu ý cần thiết. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp đầy đủ thông tin và kinh nghiệm giúp du khách chuẩn bị tốt nhất trước khi viếng mộ Đại tướng Võ Nguyên Giáp.
Vũng Chùa – Đảo Yến, nơi Đại tướng Võ Nguyên Giáp an nghỉ
Từ cuối thập niên 1990, Đại tướng và gia đình đã bắt đầu nghĩ đến khoảnh khắc cuối đời sẽ an nghỉ nơi đâu. Cả cuộc đời gắn liền với vận mệnh dân tộc, khi dấu chân đã in khắp các chiến trường, trải những năm tháng chiến đấu và thời khắc lịch sử huy hoàng giờ đây đọng lại trong ông biết bao nỗi niềm sâu lắng.
Ban đầu, ông muốn gắn bó ngàn thu với chiến khu Việt Bắc, nơi ông từng sát cánh cùng Bác Hồ và những đồng chí đầu tiên dìu dắt cách mạng giải phóng dân tộc. Có lúc ông lại nghĩ đến một vị trí gần Bác Hồ ở Sơn Tây, để mãi mãi được ở bên người thầy vĩ đại. Nhưng rồi, tiếng gọi của quê hương miền Trung, nơi ông sinh ra và lớn lên bên dòng Kiến Giang, đã níu ông trở về. Theo lời con gái ông, bà Võ Hạnh Phúc, đây là yêu cầu duy nhất Đại tướng để lại sau cả cuộc đời không đòi hỏi gì cho riêng mình: “Ông muốn về với miền Trung, miền đất nghèo khó nhưng giàu truyền thống anh hùng.”
Năm 2006, sau nhiều lần cùng gia đình khảo sát các địa điểm trong tỉnh, ông chọn Vũng Chùa làm nơi an nghỉ cuối cùng. Ngày 4/10/2013, Đại tướng từ trần tại Hà Nội, hưởng thọ 103 tuổi. Sau lễ truy điệu tại Nhà tang lễ Quốc gia sáng 13/10, linh cữu ông được đưa về an táng tại Vũng Chùa – Đảo Yến, xã Quảng Đông, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình (hiện nay là xã Phú Trạch, tỉnh Quảng Trị).
Hướng dẫn di chuyển đến Vũng Chùa viếng mộ Đại tướng Võ Nguyên Giáp
Vũng Chùa – Đảo Yến là quần thể thắng cảnh ven biển nằm ở phía bắc tỉnh Quảng Trị (Quảng Bình cũ), gồm vùng vịnh Vũng Chùa cùng các đảo ngoài khơi như Hòn La, Hòn Gió và Hòn Nồm (Đảo Yến). Giữa không gian biển trời ấy, khu lăng mộ Đại tướng Võ Nguyên Giáp được đặt trên sườn núi Thọ, ở độ cao khoảng 110 m so với mực nước biển, hướng nhìn thẳng ra Biển Đông. Từ khu mộ, tầm mắt bao quát toàn bộ vùng vịnh yên bình, nơi Mũi Rồng vươn mình ra biển tạo nên vùng nước kín gió dưới chân Đèo Ngang. Bao quanh là rừng thông xanh, gió biển thổi quanh năm và tiếng sóng hòa cùng không gian tĩnh lặng, tạo nên một nơi an nghỉ thanh bình, khoáng đạt giữa thiên nhiên.
Du khách có thể di chuyển bằng ô tô, taxi, xe thuê riêng, hoặc xe máy đến Mộ Đại Tướng theo hướng dẫn sau:
- Từ sân bay Đồng Hới: khoảng 60 km về phía Bắc theo Quốc lộ 1A, qua thị xã Ba Đồn rồi rẽ phải tại ngã ba Vũng Chùa. Cung đường này chạy dọc biển, ngang qua Đồi cát Quang Phú, bãi Đá Nhảy và làng bích họa Cảnh Dương nên du khách có thể kết hợp trải nghiệm trên đường đi hoặc lúc quay về.
- Từ Hà Tĩnh: khoảng 127 km, băng qua đèo Ngang, di tích Hoành Sơn Quan và đền thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh. Qua khỏi đèo khoảng 6km, đến ngã ba thì rẽ trái vào khu lăng mộ.
- Từ Nhà lưu niệm và Nhà tưởng niệm Đại tướng (An Lạc, Lệ Thủy): khoảng 103 km theo Quốc lộ 1A, đi ngang qua trung tâm Đồng Hới.
Du khách từ các tỉnh thành khác như Huế, Đà Nẵng, Ninh Bình, Hà Nội, v.v. có thể di chuyển bằng tàu hoả – xe khách đến Đồng Hới hoặc đặt xe thuê riêng đến thẳng Vũng Chùa.
Các tỉnh thành khác như Hà Nội, Tp.Hồ Chí Minh, và Nha Trang có chuyến bay thẳng đến sân bay Đồng Hới, từ đâu du khách có thể đặt xe hoặc thuê xe máy du lịch Quảng Trị.
Giờ đón khách viếng Mộ Đại Tướng Võ Nguyên Giáp và nghi thức dâng hương
Khu lăng mộ Đại tướng mở cửa đón khách từ 6h30 đến 17h mỗi ngày, kể cả dịp lễ, Tết, và hoàn toàn miễn phí. Để có đủ thời gian dâng hương, vãn cảnh, du khách nên sắp xếp đến vào buổi sáng sớm hoặc trước 16h. Khi đến khu vực lăng mộ, du khách nên đến đăng ký với ban quản lý trước khi lên viếng. Nếu mang theo hương để dâng lên mộ Đại tướng, du khách cũng đăng ký và gửi lại cho ban quản lý bảo quản, sắp xếp chứ không được tự thắp hương. Quy trình này giúp khu mộ luôn được gìn giữ trang nghiêm, sạch sẽ, bảo vệ cảnh quan và sự tôn nghiêm của nơi Đại tướng an nghỉ.
Từ nhà quản lý, du khách đi bộ khoảng 10 phút để lên khu mộ và xếp hàng chờ đến lượt. Đến lượt, thành viên bản quản lý sẽ trao nén hương tận tay du khách để họ thể hiện lòng tri ân. Sau khi dâng hương xong, du khách sẽ di chuyển ra theo hướng câu thang để nhường vị trí cho đoàn kế tiếp. Du khách có thể tiếp tục đi bộ tham quan, chụp ảnh và dạo quanh khu mộ, trong phạm vi những khu vực được mở cho khách tự do tham quan.
Lưu ý trang phục và kinh nghiệm viếng mộ Bác Giáp
Là nơi an nghỉ của một vị tướng được bao thế hệ người Việt tôn kính, Vũng Chùa mang một vẻ trang nghiêm riêng, và cách du khách xuất hiện nơi đây cũng là một phần của lòng thành kính ấy. Du khách nên mặc trang phục lịch sự, kín đáo như áo, quần, và váy dài. Những bộ trang phục quá ngắn hoặc quá sặc sỡ sẽ không phù hợp khi viếng mộ.
Trong suốt quá trình viếng thăm, du khách nên giữ trật tự, nói chuyện khẽ, tắt chuông điện thoại và tuân theo hướng dẫn của lực lượng quản lý tại mộ phần. Để đảm bảo chuyến đi trọn vẹn,du khách cũng nên cập nhật tin tức mới nhất về Mộ Bác Giáp trước khi khởi hành phòng những trường hợp khu mộ tạm ngưng đón khách để tu bổ, v.v.
Nhà Lưu Niệm và Nhà Tưởng Niệm Đại Tướng Võ Nguyên Giáp
Từ Vũng Chùa, hành trình ấy tiếp tục xuôi 103 km về phía Nam, trở về làng An Xá bên dòng Kiến Giang – nơi lưu giữ những dấu mốc đầu tiên của cuộc đời Đại tướng. Một bên là nơi người con ưu tú của dân tộc yên nghỉ giữa đất mẹ, một bên là nơi Võ Giáp lớn lên, mang theo tình yêu quê hương để bước vào hành trình viết nên lịch sử. Hai địa danh, hai lát cắt của thời gian, được nối với nhau bằng chính cuộc đời của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Đi qua cung đường ấy cũng là đi từ những trang cuối trở về những trang đầu của một cuộc đời đã trở thành một phần lịch sử dân tộc.
Vị trí của Nhà lưu niệm và Nhà tưởng niệm ở quê Đại Tướng
Nhà lưu niệm và Nhà tưởng niệm Đại tướng Võ Nguyên Giáp tọa lạc tại thôn An Lạc, làng An Xá, xã Lệ Thủy (trước sáp nhập là xã Lộc Thủy, huyện Lệ Thủy), tỉnh Quảng Trị, cách trung tâm Đồng Hới khoảng 40km về phía Nam theo Quốc lộ 1A.
Nhà lưu niệm – nơi lưu giữ tuổi thơ của Đại tướng Võ Nguyên Giáp
Nhà lưu niệm là một căn nhà gỗ ba gian truyền thống, nằm bên dòng sông Kiến Giang, cuối làng An Xá – nơi Đại tướng Võ Nguyên Giáp (tên thật là Võ Giáp) cất tiếng khóc chào đời ngày 25/8/1911. Tuổi thơ Võ Giáp gắn với dòng Kiến Giang, với câu hò khoan Lệ Thủy, và với gốc khế cổ thụ trong sân nhà – nơi cậu từng ngồi học bài và nô đùa cùng đám bạn. Mùa hè năm 1925, ở tuổi 14, Võ Giáp rời An Xá ra Huế thi vào trường Quốc Học, bước vào chặng đường học vấn, hoạt động cách mạng và đấu tranh giải phóng dân tộc.
Năm 1947, thực dân Pháp đốt cháy ngôi nhà đã nuôi dưỡng nên vị tướng huyền thoại, đồng thời bắt giữ cụ đồ Võ Quang Nghiêm (cụ thân sinh của Đại Tướng) – vì là cha của hai người con theo Việt Minh. Sau hai năm bị giam cầm, tra tấn, cụ qua đời tại nhà lao Thừa Phủ (Huế) năm 1949. Ngôi nhà gần như bị xóa sổ, chỉ còn sót lại cây khế sau vườn. Chính gốc khế hơn trăm tuổi ấy, sau này trở thành mốc để xác định chính xác nền đất cũ. Năm 1977, gia đình và chính quyền địa phương phục dựng lại ngôi nhà nguyên trạng với ba gian, hai chái. Tuy nhiên, ngôi nhà đơn sơ thường xuyên bị hư hỏng vì mưa lũ.
Với tình cảm và sự kính trọng, người dân Lệ Thuỷ và chính quyền địa phương đã nhiều lần đề xuất xây dựng lại căn nhà lưu niệm. Một lần về thăm quê năm 1999, Đại tướng đã đồng ý. Dựa trên trí nhớ của Đại tướng và em trai là ông Võ Thuần Nho, căn nhà “Thượng chua hạ gõ” truyền thống được phác thảo và dựng lại như kéo cả kí ức tuổi thơ trở về.
Năm 2002, khi trở về đứng trước ngôi nhà trong ký ức – Đại tướng đã xúc động và bắt tay cảm ơn từng người đã góp sức, chính quyền và nhân dân Lệ Thủy vì tấm lòng dành cho gia đình mình.
Ngày nay, bước vào ngôi nhà gỗ đơn sơ ấy, du khách sẽ thấy bàn thờ bàn thờ gia tiên và di ảnh của 2 cụ thân sinh của Đại tướng là cụ ông Võ Quang Nghiêm và Cụ bà Nguyễn Thị Kiên ở gian giữa. Bàn thờ và di ảnh vị Đại Tướng của nhân dân được đặt ở phía ngoài cùng. Những bức ảnh ghi dấu những năm tháng chiến đấu và kỉ niệm của Đại Tướng Võ Nguyên Giáp cùng Chủ tịch Hồ Chí Minh và những người đồng chí cùng được trưng bày trong ngôi nhà lưu niệm.
Hai gian nhà ở bên cạnh được bố trí sập gụ, bộ tràng kỷ cùng nhiều dụng cụ, nông cụ đặc trưng của quê hương Quảng Bình, tạo nên không gian sống động như những vị tiền nhân vẫn còn nơi ấy. Ngoài sân, cây khế hơn trăm tuổi – nhân chứng duy nhất còn lại từ thời thơ ấu của Đại tướng – và cây đào ông trồng năm 2004 vẫn xanh tốt.
Du khách viếng thăm còn có thể gặp ông Võ Đại Hàm – người được Bác Giáp giao trọng trách trông nom, gìn giữ căn nhà – và nghe ông kể về cuộc đời và những kỷ niệm khi đại tướng về thăm quê. Ông là cháu gọi Đại Tướng bằng ông thúc bá, người lưu giữ những ký ức một thời về một hình ảnh đại tướng với tình yêu dành cho quê hương xứ sở.
Nhà tưởng niệm – công trình tri ân vị người Anh cả của quân đội Việt Nam
Nhà tưởng niệm Đại tướng Võ Nguyên Giáp được dựng ngay trên phần đất liền thổ với Nhà lưu niệm – như một cách nối liền nơi ông cất tiếng khóc chào đời với hình ảnh vị Tổng tư lệnh huyền thoại – người Anh Cả của Quân đội nhân dân Việt Nam. Công trình được khánh thành đúng dịp kỷ niệm 80 năm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam – đội quân mà chính ông đặt những viên gạch đầu tiên – cũng là dịp người dân quê hương chọn để bày tỏ lòng tri ân.
Công trình xuất phát từ tấm lòng của quân và dân huyện Lệ Thủy, những người muốn có một nơi trang nghiêm để thắp một nén hương, đọc lại cuộc đời một người con của làng đã trở thành huyền thoại của dân tộc.
Nơi trang trọng nhất trong nhà tưởng niệm là ban thờ Đại tướng, hai bên là đôi câu đối “Văn lo vận nước văn thành võ, Võ thấu lòng dân võ hóa văn” – tóm gọn trọn vẹn một đời người: một trí thức cầm quân bằng sự thấu hiểu, một vị tướng luôn sống trong lòng dân. Không gian nhà lưu niệm còn trưng bày những hiện vật, tư liệu ghi lại chặng đường binh nghiệp của ông, để du khách và các thế hệ sau có thể hình dung được trọn vẹn hành trình từ cậu học trò An Xá đến vị anh hùng của dân tộc.
Bước từ ngôi nhà gỗ mộc mạc của tuổi thơ sang không gian trang nghiêm này, du khách cảm nhận rõ hai góc nhìn của một cuộc đời: một Đại tướng lừng lẫy trong sử sách, và một người con vẫn mãi thuộc về dòng Kiến Giang, về làng An Xá.
Giờ mở cửa và lưu ý khi viếng thăm nhà lưu niệm và nhà tưởng niệm
Nhà lưu niệm và Nhà tưởng niệm mở cửa đón khách tất cả các ngày trong tuần, kể cả dịp lễ, Tết, buổi sáng từ 7h đến 11h30, buổi chiều từ 13h30 đến 17h. Việc tham quan, dâng hương hoàn toàn miễn phí. Tuy nhiên, nếu muốn viếng thăm vào những dịp lễ trọng đại, du khách nên liên hệ trước với ban quản lý để biết thêm thông tin chính xác.
Lịch trình gợi ý khi du lịch Quảng Trị và viếng mộ Đại Tướng
1. Lịch trình 1 ngày ở Đồng Hới
- Viếng mộ Đại Tướng tại Vũng Chùa – Đảo Yến.
- Bãi Đá Nhảy: Tắm biển, chụp ảnh, vui chơi và thưởng thức hải sản tươi.
- Trung tâm Đồng Hới: Viếng thăm tượng đài Mẹ Suốt, thành cổ Đồng Hới, Quảng Bình Quan.
2. Lịch trình 2 ngày 1 đêm:
- Ngày 1:
- Sáng: Viếng Mộ Đại Tướng
- Chiều: Tham quan Nhà lưu niệm và nhà tưởng niệm tại quê Đại Tướng sau đó sau đó di chuyển đến Phong Nha.
- Tối: Nghỉ ngơi ở Chày Lập Farmstay.
- Ngày 2: Khám phá Phong Nha trong ngày, vui chơi ở Sông Chày – Hang Tối và tham quan động Thiên Đường.
3. Lịch trình 3 ngày 2 đêm:
- Ngày 1:
- Sáng: Nhà lưu niệm và nhà tưởng niệm Đại Tướng Võ Nguyên Giáp
- Chiều: Cầu Hiền Lương – Thành cổ Quảng Trị
- Di chuyển lên Khe Sanh, nghỉ ngơi ở May Farm
- Ngày 2:
- Sáng: Thưởng thức cà phê Khe Sanh và săn mây. Sau đó tham quan Sân Bay Tà Cơn.
- Trưa: Khám phá cung đường Hồ Chí Minh từ Khe Sanh di chuyển đến Phong Nha
- Chiều: Nghỉ ngơi – vui chơi ở Blue Diamond Retreat và ăn tối ở nhà dân
- Ngày 3:
- Sáng: Hang Chỉ Huy và Hang Tám Cô.
- Chiều: Viếng Mộ Đại Tướng ở Vũng Chùa, sau đó quay về sân bay Đồng Hới.